آشنایی با قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی

فصل اول – كلیات  

ماده 1 ـ انتخابات مجلس شورای اسلامی بر طبق مقررات این قانون انجام می گیرد و دولت موظف است در برگزاری انتخابات ترتیبی اتخاذ نماید كه پیش از پایان دوره قبل ، انتخابات را برگزار نماید به طوری كه كشور در هیچ زمان بدون مجلس نباشد .
  • تبصره ـ مقصود از كلمه " مجلس " در این قانون ، مجلس شورای اسلامی میباشد .
ماده 2 ـ عده نمایندگان مجلس شورای اسلامی دویست و نود نفر می باشد و افزایش تعداد آن براساس اصل شصت و چهارم (64) قانون اساسی خواهد بود .
  • تبصره ـ از تعداد كل نمایندگان پنج نفر به ترتیب ذیل مربوط به اقلیتهای دینی می باشد :
    زرتشتیان و كلیمیان هر كدام یك نماینده ، مسیحیان آشوری و كلدانی مجموعاً یك نماینده و مسیحیان ارمنی جنوب و شمال هر كدام یك نماینده .
ماده 3 ـ نظارت بر انتخابات مجلس شورای اسلامی به عهده شورای نگهبان می باشد . این نظارت استصوابی و عام و در تمام مراحل در كلیه امور مربوط به انتخابات جاری است .

ماده 4 ـ در صورتی كه بیش از یك سال به پایان دوره مجلس باقی باشد انتخابات میاندوره ای در حوزه های فاقد نماینده انجام خواهد شد . چنانچه تعداد نمایندگان مجلس كمتر از چهار پنجم مجموع نمایندگان گردد و شش ماه به پایان دوره مجلس باقی باشد انتخابات میاندوره ای برگزار خواهد شد .

ماده 5 ـ سرپرستان وزارت كشور ، استانداری ، فرمانداری و بخشداری در اجرای این قانون به جای وزیر كشور ، استاندار ، فرماندار و بخشدار خواهند بود .

ماده 6 ـ سنوات نمایندگی مستخدمین رسمی دولت اعم از لشكری و كشوری و سازمانها و شركتها و مؤسسـات دولتـی و وابـسته بـه دولـت ، نهادهای عمومی و شهرداریها پس از انتخاب شدن و صدور اعتبار نامه با اعطای گروه و افزایش سنواتی مربوطه جزو سنوات خدمتی آنان محسوب خواهد شد و در دوران نمایندگی فـقط حقـوق نـماینـدگی را دریافت خواهند كرد .
  • تبصره ـ سالهای دوره نمایندگی مجلس جزء سنوات خدمت آن تعداد از نمایندگانی هم كه در طـول دوره نـماینـدگی و یـا پـس از آن به استخدام دستگاههای دولتی و وابسته به دولت در می آیند محسوب می گردد

فصل دوم ـ كیفیت انتخابات 

ماده 7 ـ انتخابات به صورت مستقیم و عمومی و با رأی مخفی خواهد بود .

ماده 8 ـ انتخاب نماینده در مرحله اول منوط به كسب اكثریت حداقل یك چهارم كل آرا و در مرحله دوم و همچنین انتخابات میاندوره ای با كسب اكثریت نسبی به هر میزان است .
  • تبصره 1 ـ در صورتی كه آرای دو یا چند نفر از نامزدها مساوی باشد ، ملاك انتخاب یك یا چند نفر از آنان ، قرعه می باشد كه در جلسه مشترك هیأتهای اجرائی و نظارت مركز حوزه انتخابیه انجام خواهد گرفت . نامزدهای مذكور و یا نمایندگان آنان می توانند در مراسم قرعه كشی حضور داشته باشند .
  • تبصره 2 ـ چنانچه انتخابات یك یا چند حوزه انتخابیه متوقف یا باطل گردد و یا اعتبارنامه منتخبین مورد تأیید مجلس واقع نشود ، وزارت كشور مكلف است با هماهنگی شورای نگهبان حداكثر ظرف مدت هفت ماه انتخابات مجدد را همزمان در حوزه های انتخابیه مذكور برگزار نـماید . مهلت هفت ماه ، از تاریخ تعیین وضعیت آخرین حوزه در بین حوزه های انتخابیه مورد نظر محاسبه می شود .
  • تبصره 3 ـ چنانچه به علت فوت ، استعفا و یا هر علت دیگر حوزه انتخابیه ای یك یا چند نماینده خود را از دست بدهد ، وزارت كشور مكلف است ظرف مدت هفت ماه پس از تاریخ اعلام آن توسـط مـجلس شورای اسلامی با هماهنگی شورای نگهبان انتخابات را در حوزه مربوطه برگزار نماید .
  • تبصره 4 ـ منتخبین حوزه های انتخابیه كه اعتبارنامه آنان به علت عدم صلاحیت شخص در مجلس شورای اسلامی رد می شود نمی توانند در انتخابات همان دوره مجلس شورای اسلامی شركت نمایند .
ماده 9 ـ چنانچه در مرحله اول برای یك یا چند نفر از داوطلبان اكثریت یك چهارم آرا حاصل نگردید ، انتخابات دو مرحله ای خواهد شد ، بدین معنی كه از بین نامزدهایی كه اكثریت یك چهارم آرا را در مرحله اول به دست نیاورده اند ، فقط به تعداد دو برابر نمایندگان مورد نیاز از بین كسانی كه بیشترین آرا را در مرحله اول داشته اند ، در انتخابات مرحله دوم شركت می كنند و در صورتی كه تعداد نامزدهای باقی مانده ، كمتر از دو برابر باشد ، تمام آنان در مرحله دوم انتخابات شركت خواهند نمود .
  • تبصره 1 ـ اگر تعداد نامزدهای باقی مانده مساوی یا كمتر از نمایندگان مورد نیاز باشد ، انتخابات مرحله دوم انجام نخواهد شد و نامزدی كه حداقل یك چهارم مجموع آرا را كسب كرده باشد به مجلس راه می یابد .
  • تبصره 2 ـ هیچ یك از داوطلبان نمایندگی نمی توانند در بیش از یك حوزه انتخابیه خود را نامزد نمایند ، در غـیر ایـنصورت نامزدی آنها كلاَ باطل و از شركت در انتخابات آن دوره مجلس محروم می گردند .
  • تبصره 3 ـ وزارت كـشور با هماهنگی شورای نگهبان زمان انجام مرحله دوم انتخابات را ظرف یك ماه پس از اعلام نتیجه مرحله اول و تأیید صحت انتخابات توسط شورای نگهبان ، تعیین و اعلام خواهد نمود .
  • تبصره 4 ـ كلیه رأی دهندگان مرحله دوم منحصراَ در حوزه انتخابیه ای كه در مرحله اول انتخابات رأی داده اند شركت خواهند نمود و كسانی كه در مرحله اول در هیچ یك از حوزه های انتخاباتی رأی نداده باشند در مرحله دوم انتخابات می توانند شركت نمایند .
  • تبصره 5 ـ در انتخابات میاندوره ای حوزه های انتخابیه هر دوره مجلس ، كسانی حق رأی دارند كه در انتخابات قبلی آن دوره در همان حوزه رأی داده باشند و یا در هیچ یك از حوزه های انتخابیه شركت نكرده و رأی نداده باشند .
ماده 10 ـ در هر مرحله انتخاباتی هر شخص واجد شرایط فقط می تواند یكبار با ارائه شناسنامه رأی دهد .
  • تبصره 1 ـ اخذ رأی در زندانها و پادگانها و بیمارستانها نیز فقط با ارائه شناسنامه می باشد .
  • تبصره 2 ـ شناسنامه رأی دهنده ممهور می گردد .
  • تبصره 3 ـ اخذ رأی در كلیه حوزه های انتخابیه كشور در یك روز انجام می شود و مدت آن حداقل ده ساعت است ، در صورت ضرورت قابل تمدید می باشد .
  • تبصره 4 ـ تشخیص ضـرورت و مدت تمدید اخذ رأی در یك حوزه یا سراسر كشور به عهده وزیر كشور است .
  • تبصره 5 ـ اخذ رأی باید در یكی از روزهای تعطیل رسمی باشد .
ماده 11 ـ كلیه وزارتخانه ها ، سازمانها و ادارات و نهادهای قانونی و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و شهرداریها و مـؤسسات عمومی موظف اند حسب درخواست وزارت كشور ، استانداران ، فرمانداران ، بخشداران ، كاركنان و سایر امكانات خود را تا خاتمه انتخابات در اختیار آنان قرار دهند . بدیهی است مدت همكاری كاركنان مذكور جزء ایام مأموریت نامبردگان محسوب خواهد شد .
  • تبصره 1 ـ در جهت اعمال نظارت بر انتخابات ، كلیه نهادها و ارگانهای فوق الذكر موظف اند حسب درخواسـت شـورای نگهـبان و هیأتهای منصوب از جانب آن ، كاركنان خود را در اختیار آنان قرار دهند و همچنین وزارت كشور ، استانداران ، فرمانداران و بخشداران موظف اند امكانات لازم را در اختیار آنان قرار دهند .
  • تبصره 2 ـ حق مأموریت كاركـنان مـذكـور از مـحل اعتبارات سازمان متبوع آنان تأمین و پرداخت می گردد .
ماده 12 ـ انتخابات اقلیتهای دینی زرتشتی ، كلیمی ، آشوری ، كلدانی و ارامنه شمال به مركزیت حوزه انتخابیه فرمانداری تهران و ارامنه جنوب به مركزیت حوزه انتخابیه فرمانداری اصفهان توسط فرمانداران و بخشدارانی كه اقلیتهای مزبور در آن جا سكونت دارند انجام خواهد شد .

ماده 13 ـ در صورتی كه همزمان با برگزاری انتخابات مجلس ، انتخابات دیگری نیز برگزار گردد ، به دستور وزارت كشور ، یك شعبه ثبت نام و اخذ رأی با اعضای واحد و با صندوقهای مجزا برای هر دو انتخابات در نظر گرفته خواهد شد .

ماده 14 ـ سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مكلف است علاوه بر تبیین جایگاه مجلس و وظایف نمایندگان برنامه های آموزش انتخاباتی را كه وزارت كشور یا هیأت مركزی نظارت منتخب شورای نگهبان ضروری تشخیص مـی دهـند و همچنین كلیه اعلامیه ها و اطلاعیه های مربوط به انتخابات را از شبكه سراسری یا محلی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش نماید .

ماده 15 ـ انتخابات مجلس در حوزه های انتخابیه ای كه دچار حوادثی از قبیل سیل ، زلزله ، جنگ و غیره شوند ، با تشخیص و پیشنهاد وزارت كشور و موافقت شورای نگهبان در شهرهای محل استقرار مهاجرین و در صـورت امكان در حوزه های مذكور نیز برگزار خواهد گردید و مراتب به اطلاع عموم خواهد رسید .
  • تبصره ـ شعب ثبت نام و اخذ رأی مخصوص حوزه های انتخابیه مناطق مذكور ، در شهرستانهایی دائر می شود كه حداقل دو هزار و پانصد مهاجر ناشی از وضعیت مزبور از آن حوزه انتخابیه ، در محدوده شهرستان مهاجر بوده و اسكان یافته باشند و امكان بازگشت به حوزه انتخابیه خود را نداشته باشند .
مـاده 16 ـ مأموران انتظامی در حدود قانون موظف به ایجاد نـظم و جـلوگیـری از هـرگونـه بـی نـظمی در جریان انتخابات و حفاظت صندوقها بوده و حق دخالت در امور اجرائی ونظارت را ندارند .
  • تبصره ـ در صورت نیاز نیروی انتظامی به نیروهای كمكی با تصویب مراجع ذی صلاح قانونی ، نیروهای نظامی با نیروی انتظامی همكاری می نمایند .
ماده 17 ـ محاكم صالحه قضایی موظف اند به تخلفات و جرائم انتخابات به صورت فوق العاده و خارج از نوبت رسیدگی نمایند .

ماده 18 ـ در موارد ذیل با تأیید هیأت نظارت حوزه انتخابیه مربوطه ، برگهای رأی باطل ولی جزء آرای مـأخوذه مـحسـوب شده و مراتب در صورت جلسه ، قید و آرای مذكور ضمیمه صورت جلسه خواهد شد :
   آرا ناخوانا باشد .
   آرایی كه از طریق خرید و فروش به دست آمده باشد .
   آرایی كه كلاً حاوی اسامی غیر از نامزدهای تأیید شده باشد .
   آرایی كه سفید به صندوق ریخته شده باشد .
  • تبصره ـ در حوزه هایی كه تعداد نمایندگان مورد نیاز بیش از یك نفر باشد ، فقط اسامی ناخوانا باطل خواهد شد .
ماده 19 ـ در موارد ذیل با تأیید هیأت نظارت حوزه انتخابیه مربوطه ، برگهای رأی باطل و جزء آرای مأخوذه محسوب نشده و مراتب در صورت جلسه قید و آرای مذكور ضمیمه صورت جلسه خواهد شد :
صندوق فاقد لاك و مهر انتخاباتی باشد .
   آرا زائد بر تعداد تعرفه باشد .
   آرای كسانی كه به سن قانونی رأی نرسیده باشند .
   آرایی كه با شناسنامه افراد فوت شده یا غیر ایرانی داده شده باشد .
   آرایـی كه با تقلـب و تـزویـر ( در تعـرفه هـا ، آرا ، صورت جلسات ، شمارش ) به دست آمده باشد .
   آرایی كه با شناسنامه غیر یا جعلی اخذ شده باشد .
   آرای تكراری .
   آرایی كه با شناسنامه كسانی كه حضور ندارند اخذ شده باشد .
   آرایی كه فاقد مهر انتخاباتی باشد .
   آرایی كه از طریق تهدید به دست آمده باشد .
   آرایی كه روی ورقه ای غیر از برگ رأی نوشته شده باشد .
  • تبصره 1 ـ كل آرای مندرج در صورت جلسه ای كه صندوق اخذ رأی آن فاقد اوراق رأی یا برگهای تعرفه باشد ، باطل و جزو آرای مأخوذه محسوب نخواهد شد .
  • تبصره 2 ـ آرای زائد مذكور در بند (2) به قید قرعه از كل برگهای رأی كسر می شود .
ماده 20 ـ در صورتی كه در برگ رأی علاوه بر اسامی نامزدهای تأیید شده ، اسامی دیگری نوشته شده باشد ، برگ رأی باطل نبوده و فقط اسامی اضافی خوانده نمی شود .
  • تبصره 1 ـ در صورتی كه نام یك داوطلب در برگه رأی مكرر نوشته شده باشد فقط یك رأی برای او محسوب می شود .
  • تبصره 2 ـ چنانچه آرای ریخته شده به صندوق به علت تشابه اسمی نامزدهای انتخاباتی به هیچ وجه قابل تشخیص و تفكیك نباشد به نسبت آرای نامزدهای دارای تشابه اسمی در آن صندوق میان آنان تقسیم می شود و در مورد رأی یا آرای باقی مانده غیر قابل تقسیم ، به حكم قرعه عمل خواهد شد .
  • تبصره 2 مكرر ـ به منظور تسهیل امر نظارت و حفظ آرای واقعی مردم و جلوگیری از تضییع حقوق داوطلبان نمایندگی ، چنانچه نامزدی در حوزه انتخابیه به تشخیص هیأت اجرائی یا نظارت برای عامه مردم ناشناخته و گمنام باشد ولی نام خانوادگی و یا نام و نام خانوادگی او مشابه نام خانوادگی یا نام و نام خانوادگی یكی ازداوطلـبان سـرشناس و معروف آن حوزه باشد ، باید مشخصه ای مانند شماره (كد) ، شغل ، محل سكونت ، نام پدر و غیره برای او تعیین و در آگهی انتشار اسامی نامزدهای انتخاباتی درج گردد . آرای فاقد آن مشخصه برای او منظور نخواهد شد .
    فرد مذكور می تواند در تبلیغات انتخاباتی خود مشخصه تعیین شده را قید نماید و چنانچه در ایام تبلیغات انتخاباتی اعلام انصراف نماید ، داوطلب همنام او می تواند قبل از روز انتخابات از طریق روزنامه و یا صدور اطلاعیه ادامه داوطلبی خود را برای رفع ابهام اعلام نماید .
  • تبصره 3 ـ در مواردی كه دو انتخابات به طور همزمان انجام گیرد آرایی كه اشتباهاً به صندوق دیگر ریخته شود با حضور ناظرین شورای نگهبان قبل از هر اقدامی به صندوق مربوطه انتقال داده شده و سپس وظیفه قانونی انجام می گیرد .
ماده 21 ـ در صورتی كه اسامی نوشته شده بیش از تعداد لازم باشد ، اسامی اضافی از آخر ، خوانده نمی شود .

ماده 22 ـ قبل از شروع رأی گیری باید در حضور نمایندگان هیأت نظارت بر حوزه انتخابیه مربوط ، صندوقهای خالی ، بسته و ممهور به مهر هیأت نظارت حوزه انتخابیه گردد و در صورت جلسه ای كه قبل از آغاز زمان انتخابات در محل اخذ رأی تنظیم می گردد ، نمایندگان هیأت نظارت بر حوزه انتخابیه مربوط ، تعداد صندوقها و خالی بودن آنها را گواهی نمایند و در صورتی كه در جریان رأی گیری ، نیاز باشد كه صندوقی را اضافه نمایند ، باید به همین ترتیب عمل نموده و صورت جلسه گردد .

ماده 23 ـ وزارت كشور موظف است در طول برگزاری انتخابات بـا توجه به وظایفی كه به عهده دارد ، مطالب مربوط به انتخابات را به اطلاع مردم برساند .

ماده 24 ـ فرمانداران و بخشداران مراكز حوزه های انتخابیه موظف اند بلافاصله پس از خاتمه رأی گیری و شمارش آرا نتایج حاصله را با هیأتهای نظارت حوزه انتخابیه خود تطبیق داده و طی صورت جلسه ای به وزارت كشور و شورای نگهبان ارسال و سپس از رسانه های گروهی اعلام نمایند .

ماده 25 ـ وزارت كشور مأمور اجرای قانون انتخابات مجلس بوده و مسئول حسن جریان انتخابات است . بدین منظور می تواند مأمورینی جهت بازرسی و كنترل جریان انتخابات به حوزه های انتخابیه و شعب ثبت نام و اخذ رأی اعزام دارد .
  • تبصره ـ هیچ سازمان یا دستگاهی جز وزارت كشور و شورای نگهبان تحت عنوان اجرای قانون انـتخابـات یـا نـظارت ، مـجاز نیست در امر انتخابات دخالت كند و یا مأموران و بازرسانی اعزام نماید .
ماده 26 ـ پس از پایان انتـخابـات ، بـلافاصلـه صورت جلسـه نتیـجه انتخابات با امضای هیأت اجرائی مركز حوزه انتخابیه و هیأت نظارت بر انتخابات حوزه مربوطه در پنج نسخه تهیه می شود كه یك نسخه نزد هیأت اجرائی مركز حوزه انتخابیه می مـاند و بـقیـه بـرای هیأت نظارت بر انتخابات مزبور و وزارت كشور ( دو نسخه ) و هیأت مركزی نظارت بر انتخابات ارسال می شود

فصل سوم ـ شرایط انتخاب كنندگان و انتخاب شوندگان 

ماده 27 ـ انتخاب كنندگان باید دارای شرایط ذیل باشند :
  • تابعیت كشور جمهوری اسلامی ایران .
  • پانزده سال تمام .
  • عاقل بودن .
ماده 28 ـ انتخاب شوندگان هنگام ثبت نام باید دارای شرایط زیر باشند :
  • اعتقاد و التزام عملی به اسلام و نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران .
  • تابعیت كشور جمهوری اسلامی ایران .
  • ابراز وفاداری به قانون اساسی و اصل مترقی ولایت مطلقه فقیه .
  • حداقل مدرك فوق دیپلم و یا معادل آن .
  • نداشتن سوء شهرت در حوزه انتخابیه .
  • سلامت جسمی در حد برخورداری از نعمت بینائی ، شنوایی و گویایی .
  • حداقل سن سی سال تمام و حداكثر هفتاد و پنج سال تمام .
  • تبصره 1 ـ داوطلبان نمایندگی اقلیتهای دینی مصرح در قانون اساسی از التزام عملی به اسلام ، مذكور در بند (1) مستثنی بوده و باید در دین خود ثابت العقیده باشند .
  • تبصره 2 ـ كسانی كه سابقه نمایندگی مجلس شورای اسلامی را دارند از شرط مذكور در بند (4) مستثنی می باشند .
ماده 29 ـ اشخاص زیر به واسطه مقام و شغل خود از داوطلب شدن محرومند :
  • الف ـ اشخاص زیر از داوطلب شدن در حوزه های انتخابیه سراسر كشور محرومند مگر اینكه حداقل دو ماه از ثبت نام از سمت خود استعفاء نموده و به هیچ وجه در آن پست شاغل نباشند :
    • رئیس جمهور و معاونین و مشاورین وی .
    • دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام و معاونین وی .
    • مشاورین و معاونین رئیس جمهور .
    • رؤسای دفاتر سران سه قوه .
    • وزرا و سرپرستان وزارتخانه ها .
    • معاونین و مشاورین وزرا .
    • مـدیران كل و سرپرستان ادارات كل وزارتخانه ها و مدیران كل حوزه وزارتی و رؤسای دفاتر وزرا .
    • اعضای شورای نگهبان و هیأت مركزی نظارت بر انتخابات .
    • رئیس قوه قضائیه و معاونین و مشاورین وی .
    • رئیس دیوان عالی كشور و معاونین و مشاورین وی .
    • دادستان كل كشور و معاونین و مشاورین وی .
    • رئیس دیوان عدالت اداری و معاونین و مشاورین وی .
    • رئیس سازمان بازرسی كل كشور و معاونین و مشاورین وی .
    • رؤسا و سرپرستان سازمانها و ادارات كل و ادارات عقیدتی سیاسی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و جانشینان و معاونین آنان در سراسر كشور .
    • رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و معاونین وی .
    • رئیس جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران و معاونین وی .
    • استانداران .
    • معاونین و مشاورین استانداران .
    • فرمانداران .
    • بخشداران .
    • شهرداران و رؤسای مناطق شهرداری .
    • رؤسا و سرپرستان سازمانهای دولتی .
    • رئیس دانشگاه آزاد اسلامی .
    • اعضای هیأت مدیره و مدیران عامل بانكها .
    • اعضای هیأت مدیره و مدیران عامل شركتهای دولتی و وابسته به دولت كه حیطه وظایف و اختیارات آنها به كل كشور تسری دارد .
    • رئیس كل بانك مركزی ایران و معاونین و مشاورین وی .
    • رؤسـا و سـرپرستـان بنیادهای ( مستضعفان ، شهید ، 15 خرداد ، مسكن ) ، كمیته امداد امام خمینی (ره) ، نهضت سواد آموزی ، سازمان تبلیغات اسلامی ، دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم و رئیس سازمان تعزیرات حكومتی و رؤسای اتاقهای بازرگانی و صنایع و معادن و تعاون ، معاونین و مشاورین آنان .
    • شاغلین در نیروهای مسلح و وزارت اطلاعات .
  • ب ـ اشـخاص زیـر از داوطلـب شـدن در حـوزه های انتخابیه قلمرو مأموریت خود محرومند مگر اینكه دو ماه قبل از ثبت نام از سمت خود استـعفا نـموده و بـه هیـچ وجه در آن پست شاغل نباشند :
    • ائمه جمعه دائمی .
    • قضات .
    • مدیران كل و سرپرستان دفاتر و ادارات كل استانها و معاونین آنان .
    • مدیران كل و سرپرستان دفاتر و ادارات كل استانداریها و معاونین آنان .
    • رؤسا و سرپرستان ادارات و سازمانهای دولتی و وابسته به دولت و معاونین آنان در استان و شهرستان .
    • رؤسا و سرپرستان دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی اعم از دولتی و غیر دولتی و رؤسا و سرپرستان واحدها و شعب آنها .
    • اعضای هـیأت مـدیـره و مـدیـران عـامـل شـركتهـای دولـتی و وابـسته به دولت در استان و شهرستان .
    • سرپرستان مناطق و رؤسای شعب بانكها در استان و شهرستان .
    • سرپرستان دفاتر سازمان تبلیغات اسلامی در مركز استان و شهرستان .
    • مدیران مراكز صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران .
  • ج ـ اعضای هیأتهای اجرائی و ناظرین شورای نگهبان در حوزه انتخابیه تحت مسئولیت خود .
    • تبصره 1 ـ كلیه مقامات دارای عناوین همطراز با عناوین مذكور در بند های (الف) و (ب) مشمول این ماده می باشند . تشخیص همطرازی با سازمان امور اداری و استخدامی كشور می باشد .
    • تبصره 2 ـ در مورد كسانی كه طبق قوانین استخدامی و یا تعهد خدمت ، استعفای آنان منوط به پذیرش آن از سوی مسئولین مربوطه باشد ، قبول استعفا شرط است . همچنین استعفای پرسنل نیروهای مسلح منوط به قبول فرماندهی كل قوا می باشد .
    • تبصره 3 ـ به هنگام ثبت نام ، ارائه گواهی رسمی مبنی بر قبول استعفا و عدم اشتغال در پست و مقام و مشاغل یاد شده در بندهای (الف) و (ب) این ماده دو ماه قبل از ثبت نام الزامی است . تبصره 4 ـ وزارت كشور موظف است حداقل سه ماه قبل از ثبت نام از داوطلبان ، مراتب را از طریق رسانه های گروهی به آگاهی عموم برساند .
ماده 30 ـ اشخاص زیر از داوطلب شدن نمایندگی مجلس محرومند :
  • كسانی كه در جهت تحكیم مبانی رژیم سابق نقش مؤثر داشته اند .
  • ملاكین بزرگ كه زمینهای موات را به نام خود ثبت داده اند .
  • وابستگان تشكیلاتی و هواداران احزاب ، سازمانها و گروههائی كه غیر قانونی بودن آنها از طرف مقامات صالحه اعلام شده است .
  • كسانی كه به جرم اقدام علیه جمهوری اسلامی ایران محكوم شده اند .
  • محكومین به ارتداد به حكم محاكم صالحه قضائی .
  • مشهورین به فساد و متجاهرین به فسق .
  • محكومین به حدود شرعی مگر آنكه توبه آنان ثابت شده باشد .
  • قاچاقچیان مواد مخدر و معتادین به این مواد .
  • محجورین و كسانی كه به حكم دادگاه مشمول اصل چهل و نهم (49) قانونی اساسی باشند .
  • وابستگان به رژیم سابق از قبیل اعضای انجمنهای شهر و شهرستان و وابستگان به تشكیلات فراماسونری و هیأت رئیسه كانونهای حزب رستاخیز و حزب ایران نوین و اعضای فعال آنها ، نمایندگان مجلسین سنا ، شورای ملی سابق و مأموران ساواك .
  • محكومین به خیانت و كلاهبرداری ، اختلاس و ارتشاء و غصب اموال دیگران و محكومین به سوء استفاده مالی به حكم محاكم صالحه قضائی

فصل چهارم ـ هیأت اجرائی 

ماده 31 ـ بلافاصله پس از صدور دستور شروع انتخابات از طرف وزارت كشور ، فرماندار یا بخشدار مركز حوزه انتخابیه دستور تشكیل هیأتهای اجرائی حوزه های فرعی را به فرماندار یا بـخشـدار حوزه هـای فرعـی ، صـادر نـموده و خود موظف است ظرف شش روز در مركز حوزه انتخابیه ، هیأت اجرائی انتخابات را بـا حضور هیأت نظارت شورای نگهبان به ریاست خود و عضویت رئیس ثبت احوال مركز حوزه انتخابیه و نه نفر معتمدین موضوع ماده (32) تشكیل دهد .
  • تبصره ـ در شهرستان و بخشهایی كه شورای اسلامی شهرستان یا بخش تشكیل شده است ، یك نفر از اعضای شورا و به انتخاب شورا ، یكی از نه نفر معتمدین مذكور خواهد بود .
ماده 32 ـ فرماندار یا بخشدار مركز هر حوزه انـتخابیـه ، جـهت انتـخاب مـعتمدین اصلی و علی البدل هیأت اجرائی موضوع ماده (31) ، سی نفر از معتمدین بومی ساكن در محل و یا ساكنینی كه حداقل دارای پنج سال سابقه سكونت در حوزه انتخابیه هستند را از بین كلیه اقشار واجـد شـرایـط در ایـن قانون انتخاب و به منظور تأیید صلاحیت به هیأت نظارت مربوط معرفی می نماید .
هیأت نظارت مزبور حداكثر ظرف مدت سه روز نسبت به تأیید صلاحیت آنان اظهار نظر كتبی خود را به فرماندار یا بخشدار ارسال می دارد .
فرماندار یا بخشدار مركز حوزه انتخابیه بلافاصله از سی نفر معتمدین محلی تأیید شده از سوی هیأت نظارت ، كتباَ دعوت به عمل آورده و مدعوین حداكثر ظرف دو روز از تاریخ دعوت تشكیل جلسه می دهند و پس از حضور حداقل دو سوم مدعوین ( بیست نفر ) در حضور هیأت نظارت از بین خود نه نفر را به عـنوان مـعتمدیـن اصـلی و پـنج نفر را به عنوان معتمدین علی البدل هیأت اجرائی با رأی مخفی و اكثریت نسبی آراء انتخاب می نمایند .
  • تبصره 1 ـ چنانچه هیأت نظارت ، معتمدین پیشنهادی فرماندار یا بخشدار مركز حوزه انتخابیه را تأیید ننمود ، فرماندار یا بخشدار مربوطه موظف است به تعداد دو برابر ، افراد واجد شرایط دیگری را به هیأت نظارت پیشنهاد نماید . هیأت نظارت موظف است حداكثر ظرف بیست و چهار ساعت نظر خود را كتباَ اعلام نمایند . اگر برای بار دوم معتمدین پیشنهادی ، مورد تأیید هیأت نظارت مربوطه قرار نگیرند در صورتی كه حداقل بیست نفر مورد تأیید باشند اعضای اصلی و علی البدل را از میان خود انتخاب خواهند كرد و در صـورت عدم توافق فرماندار ، بخشدار و هیأت نظارت شهرستان ، هیأت نظارت استان با هماهنگی استاندار ظرف بیست و چهار ساعت ، باقیمانده از سی نفر معتمد را انتخاب خواهند كرد .
  • تبصره 2 ـ معتمدین این ماده باید دارای ایمان و التزام عـملی بـه اسـلام ( به جز حوزه های اقلیت دینی ) و قانون اساسی و حسن شهرت و سواد خواندن و نوشتن بوده و از عوامل مؤثر در تحكیم رژیم سابق و وابسته به گروههای غیر قانونی نباشند .
  • تبصره 3 ـ تعداد اعضای هیأت اجرائی مركز حوزه انتخابیه و حوزه های فرعی و كیفیت و مهلت تشكیل آنها یكسان است .
  • تـبصره 4 ـ فـرمانداران و بخشداران حوزه انتخابیه موظفند از معرفی كسانی كه در هیأتهای اجرائی و شعب اخذ رأی انتخابات قبل ، مرتكب تخلف شده باشند برای عضویت در لیست معتمدین و عضویت شعب اخذ رأی خودداری نمایند .
ماده 33 ـ هیچ یك از اعضای هیأت اجرائی و ناظرین شورای نگهبان و اعضای شعب ثبت نام و اخذ رأی نباید در حوزه انتخابیه با داوطلبان انتخابات به ترتیب ذیل خویشاوندی نسبی یا سببی داشته باشند .
  • الف ـ خویشاوندی نسبی : پدر – مادر – فرزند – برادر و خواهر .
  • ب ـ خویشاوندی سببی : همسر و پدر – مادر – برادر و خواهر او .
ماده 34 ـ اعضای هیأت اجرائی پس از پذیرفتن عضویت ، ملزم به شركت در جلسات و امضای صورت جلسات و اعتبار نامه منتخبین و انجام سایر وظایف قانونی می باشند .
  • تبصره 1 ـ در صورت عدم شركت فرماندار یا بخشدار حوزه انتخابیه و یا رئیس ثبت احوال در جلسات ، هیأت اجرائی موظف است مراتب را طی صورتجلسه ای به مقام اجرائی مافوق اعلام داشته كسب تكلیف نماید .
  • تبصره 2 ـ در صورت غیبت فرماندار یا بخشدار و یا رئیس ثبت احوال حوزه انتخابیه و یا بروز هر نوع اختلاف در هیأت اجرائی كه منجر به توقف انتخابات شود ، هیأت نظارت موظف است مراتب را به فوریت به هیأت نظارت مافوق گزارش دهد .
  • تبصره 3 ـ هیأت اجرائی موظف است در صورت جلسات و گزارش كار خود موارد غیبت اعضاء را با ذكر علت غیبت به وزارت كشور اعلام دارد .
ماده 35 ـ هرگاه در جریان انتخابات یك یا چند نفر از معتمدین هیأت اجرائی دو جلسه متوالی یا چهار جلسه متناوب از حضور در جلسات هیأت اجرائی خودداری نمایند یا از سمت خود استعفا دهند و یا هیأت اجرائی را از اكثریت ساقط كنند ، به جای آنان به ترتیب تعداد رأی از معتمدین علی البدل وسیله فرماندار یا بخشدار دعوت به عمل خواهد آمد . در صورتی كه با دعوت از اعضای علی البدل باز هم اكثریت حاصل نگردد ، از باقی مانده از معتمدین ( تا سی نفر ) تأمین خواهند نمود .

ماده 36 ـ هیأتهای اجرائی فرعی بلافاصله پس از انتخاب معتمدین تشكیل جلسه داده و تعداد و محل استقرار شعب ثبت نام و اخذ رأی را تعیین نموده و به وسیله رئیس هیأت به فرماندار یا بخشدار مركز حوزه انتخابیه جهت طرح در هیأت اجرائی مركز حوزه انتخابیه اعلام می دارند .

ماده 37 ـ جلسات هیأتهای اجرائی اصلی و فرعی با حضور دو سوم كلیه اعضاء رسمیت یافته و اخذ تصمیم با اكثریت مطلق حاضرین خواهد بود .
  • تبصره ـ رأی ممتنع در حكم رأی مخالف خواهد بود .
ماده 38 ـ هیأت اجرائی مركز حوزه انتخابیه پس از تعیین محلهای استقرار شعب ثبت نام و اخذ رأی در مركز حوزه انتخابیه و بررسی و تأیید و تصویب مصوبات هیأتهای اجرائی فرعی در مورد تعداد و محل شعب ثبت نام و اخذ رأی نه روز قبل از روز اخذ رأی مبادرت به انتشار آگهی انتخابات حاوی تاریخ برگزاری انتخابات ، ساعات اخذ رأی ، شرایط انتخاب كنندگان ، جرائم و تخلفات و مـقررات جزائی و محل شعب ثبت نام و اخذ رأی در سراسر حوزه انتخابیه می نمایند .
  • تبصره ـ در صورت بروز بعضی از مشكلات با موافقت وزارت كشور ، مهلت نه روز تا هفت روز تقلیل می یابد .
ماده 39 ـ فرماندار یا بخشدار مركز حوزه انتخابیه موظف است سه نسخه از آگهی های منتشره در سطح حوزه انتخابیه را به وزارت كشور ارسال دارد . یك نسخه از این آگهی ها به وسیله وزارت كشور به هیأت مركزی نظارت بر انتخابات منتخب شورای نگهبان فرستاده می شود .

ماده 40 ـ هیأت اجرائی مركز حوزه انتخابیه و حوزه های فرعی پس از انتشار آگهی انتخابات برای هر شعبه ثبت نـام و اخـذ رأی پنج نفر ( و در شعب پرتراكم به تشخیص هیأت اجرائی هفت نفر ) از معتمدین محل كه دارای سواد خواندن و نوشتن باشند ، انتخاب و به فرماندار یا بخشدار جهت صدور حكم معرفی می نمایند .
  • تبصره 1 ـ اعضای شعب ثبت نام و اخذ رأی از بین خود یك نفر رئیس ، یك نفر نایب رئیس و بقیه اعضاء را به عنوان منشی انتخاب می نمایند و بایستی ترتیبی اتخاذ نمایند كه یك روز قبل از روز اخذ رأی ، محل شعبه آماده برای اخذ رأی باشد .
  • تبصره 2 ـ محل شعب ثبت نام و اخذ رأی مندرج در آگهی انتخابات غیر قابل تغییر است مگر اینكه دائر نمـودن شعبه و یا ادامه كار آن در محل اعلام شده قبلی ، به علت حوادث غیر مترقبه یا هـر عـلت دیگری مـقدور نـباشد ، كـه در ایـن صـورت مـراتب تـغیـیر شـعبه ثـبت نام و اخذ رأی توسط هیأت اجرائی و ناظران شورای نگهـبان بـا ذكـر علت ، صورت جلسه شده و شعبه ثبت نام و اخذ رأی جدید در كوتاهترین فاصله نسبت به شعبه سابق به نحوی دایر خواهد شد كه خللی در مراجعه رأی دهندگان و تشخیص محل شعبه ایـجاد نشود و تبدیل شعبه باید به اطلاع مردم محل برسد .
  • تبصره 3 ـ تشكیل شعب ثبت نام و اخذ رأی در موزه ها ممنوع می باشد .
ماده 41 ـ فرماندار یا بخشدار مركز حوزه انتخابیه موظف است مستقیماَ یا با تفویض اختیار به فرماندار یا بخشدار حوزه های فرعی برای هر یك از شعب ثبت نام و اخذ رأی یك نفر نماینده تعیین نماید .

ماده 42 ـ هیأتهای اجرائی انتخابات مسئول صـحت جـریان انـتخابـات در حـوزه انـتخابیه خود می باشند .
  • تبصره ـ در مواردی كه وزارت كشور برای حسن انجام انتخابات در برگزاری مرحله دوم ضروری بـداند ، بـا اطلاع و تأیید هیأت مركزی نظارت بر انتخابات دستور تجدید انتخاب معتمدین هیأت اجرائی حوزه انتخابیه را صادر خواهد نمود .
ماده 43 ـ كلیه امـور انـتخابـات بـخش مـركزی را هیأت اجرائی حوزه انتخابیه شهرستان انجام می دهد .

ماده 44 ـ هیأت اجرائی فرعی با تصویب هیأت اجرائی مركز حوزه انتخابیه می تواند برای مـناطق صـعب العـبور و كـوهسـتانـی و مسافتـهای دور و نقاطی كـه تأسیس شعب ثابت اخـذ رأی مـقدور نیست ، شعب اخذ رأی سیار تشكیل دهد . هیأت اجرائی مركز حوزه انتخابیه نیز می توانـد در صـورتی كـه لازم بـداند ، نسبت به تأسیس شعب اخذ رأی سیار در مركز حوزه انتخابیه و بخش مركزی اقدام نماید ودر هر دو مورد باید به اطلاع هیأت نظارت برسد و همچنین نماینده ای از هیأت نظارت در معیت صندوق سیار بوده و مسیر گردش صندوق را در صورت جلسه قید و تأیید نماید

فصل پنجم ـ اعلام داوطلبی و رسیدگی به صلاحیت داوطلبان 

ماده 45 ـ داوطلبان نمایندگی مجلس باید ظرف هفت روز از تاریخ انتشار دستور شروع انتخابات به وسیله وزارت كشور با مراجعه به فرمانداری یا بخشداری مركز حوزه انتخابیه پرسشنامه مخصوص اعلام داوطلبی را دریافت و تكمیل و تسلیم نمایند .
مراتب قبلاَ به وسیله وزارت كشور از طریق رسانه های گروهی به آگاهی عموم خواهد رسید و فرمانداران و بخشداران مكلفند مراتب را به وسایل مقتضی به اطلاع كلیه اهالی حوزه انتخابیه برسانند .
  • تبصره 1 ـ داوطلبان نمایندگی مجلس كه واجد شرایط بوده و در خارج از كشور بسر می برند ، باید ضمن مراجعه به سفارتخانه یا كنسولگری یا نمایندگی سیاسی مربوط پرسشنامه داوطلبی خود را در حضور مقامات ذی صلاح سفارت یا كنسولگری یا نمایندگی سیاسی تنظیم كرده و سفارتخانه نیز مفاد مندرج در پرسشنامه و مشخصات كامل داوطلب را به وسیله تلكس یا سریعترین وسیله مخابراتی و از طریق وزارت امور خارجه به وزارت كشور اعلام می نماید تا در مهلت قانونی نسبت به بررسی صلاحیت وی در هیأت اجرائی حوزه انتخابیه اقدام قانونی به عمل آید .
  • تبصره 2 ـ داوطلبان نمایندگی می توانند فرم داوطلبی را از وزارت كشور دریافت و پس از تكمیل به وزارت كشور ارجاع نمایند . وزارت كشور موظف است در اسرع وقت مراتب را به فرمانداری یا بخشداری حوزه انتخابیه مربوطه اعلام نماید .
  • تبصره 3 ـ تصویری از فرم داوطلبی و تصویر شناسنامه و دو قطعه عكس كلیه داوطلبان ظرف حـداكـثر سـه روز پـس از خـاتمه ثـبت نـام توسط وزارت كشور به هیأت مركزی نظارت ارسال می گردد .
ماده 46 ـ هریك از داوطلبان نمایندگی مجلس شخصاَ و به صورت كتبی می توانند انصراف خود را به فرمانداری یا بخشداری مركز حوزه انتخابیه و یا وزارت كشور اعلام نمایند و مراتب انصراف توسط وزارت كشور فوراَ به اطلاع هیأت مركزی نظارت می رسد ، عدول از انصراف پذیرفته نمی شود .

ماده 47 ـ فرماندار یا بخشدار مركز حوزه انتخابیه موظف است روزانه مشخصات كامل داوطلبان حوزه انتخابیه خود را براساس مفاد مندرج در پرسشنامه با سریعترین وسیله به وزارت كشور اعلام نماید .
وزارت كشور نیز موظف است تصویری از مـشخصـات كامل داوطلبان را روزانه به هیأت مركزی نظارت اعلام نماید .

ماده 48 ـ وزارت كشور و شورای نگهبان پس از وصول مشخصات داوطلبان ، روزانه لیست كامل آنان را تهیه و به منظور بررسی سوابق آنان در رابطه با صلاحیتهای مذكور در این قانون به وزارت اطلاعات ، دادستانی كل ، سازمان ثبت احوال كـشور و اداره تـشخیـص هـویت و پلیس بین الملل در مركز ارسال می دارد . مراكز مزبور موظفند ظرف پنج روز نتیجه بررسی را با دلیل و سند به وزارت كشور و شورای نگهبان اعلام نمایند .
  • تبصره ـ وزارت كشور می تواند در صورت لزوم از داوطلب نمایندگی مجلس انگشت نگاری به عمل آورد .
ماده 49 ـ وزارت كشور موظف است پس از وصول نتایج بررسی از مراجع مذكور در ماده (48) مراتب را به فرمانداران و بخشداران مراكز حوزه های انتخابیه به نحو مقتضی اعلام نماید و فرمانداران و بخشداران مراكز حوزه های انتخابیه موظفند عیناَ مدارك و نتایج بررسی را در جلسه مشترك هیأت اجرائی و هیأت نظارت مركز حوزه انتخابیه مربوطه مطرح نمایند .

ماده 50 ـ هیأتهای اجرائی مراكز حوزه های انتخابیه موظفند حداكثر ظرف ده روز پس از پایان مهلت ثبت نام با توجه به نتایج بدست آمده از بررسیهای لازم در محل و با استفاده از نتایج اعلام شده توسط وزارت كشور صلاحیت داوطلبان در رابطه با صلاحیتهای مذكور در این قانون را مورد رسیدگی قرار داده و نتیجه را كلاَ به هیأتهای نظارت اعلام نمایند .
  • تبصره ـ رد صلاحیت داوطلبان نمایندگی مجلس شورای اسلامی باید مستند به قانون و براساس مدارك و اسناد معتبر باشد .
ماده 51 ـ فرمانداران و بخشداران مراكز حوزه های انتخابیه مكلفند نظریه رد هیأت اجرائی انتخابات را با ذكر استناد قانونی ظرف یك روز به داوطلبان ابلاغ نموده و با سریعترین وسیله به ضمیمه اسناد و مدارك به اطلاع هیأت نظارت استان برسانند .
  • تبصره ـ كسانی كه صلاحیت آنان مورد تأیید قرار نگرفته حق دارند ظرف چهار روز از تاریخ ابلاغ به داوطلب ، شكایت خود را مستدلاَ به هیأت نظارت استان اعلام نمایند .
ماده 52 ـ گزارشها و شكایات واصله ظرف مدت هفت روز پس از پایان مهلت دریافت شكایت در جلسه هیأت نظارت استان رسیدگی و نتیجه صورت جلسه می شود . چنانچه نظر هیأت اجرائی مبنی بر رد صلاحیت داوطلب ، مورد تأیید هیأت نظارت استان نیز باشد ، هیأت نظارت مذكور موظف است در این خصوص ، نظر هیأت مركزی نظارت را نیز كسب نماید . هیأت نظارت استان در مورد صلاحیت سایر داوطلبان نیز نظر خود را به هیأت مركزی نظارت اعلام می نماید .
  • تبصره 1 ـ هیأت نظارت استان پس از كسب نظر هیأت مركزی نظارت ، موظف است مراتب تأیید یا رد صلاحیت كلیه داوطلبان را با استناد قانونی طی صورت جلسه ای به فرماندار یا بخشدار مربوط اعلام نماید .
  • تبصره 2 ـ فرماندار یا بخشدار موظف است نظر هیأت مركزی نظارت ، مبنی بر تأیید یا رد صلاحیت داوطلبان را كه از هیأت نظارت استان دریافت نموده است ، به نامبردگان ابلاغ نماید تا در صورت اعتراض به رد صلاحیت خود ، كتباَ به شورای نگهبان شكایت نمایند .
  • تبصره 3 ـ در صورتی كه نظر هیأت مركزی نظارت مبنی بر رد صلاحیت داوطلبانی باشد كه صلاحـیت آنـان مـورد تـأیـید هیـأت اجرائی مركز حوزه انتخابیه قرار گرفته است ، داوطلبان می توانند اعتراض خود را به شورای نگهبان تسلیم نمایند . شورای نگهبان بیست روز پس از اظهار نظر هیأت مركزی نظارت نظر قطعی و نهایی خود را درخصوص تأیید یا رد صلاحیت داوطلبان به وزارت كشور اعلام خواهد نمود .
ماده 53 ـ در صورتی كه معتمدین هیأت اجرائی در بررسی صلاحیت داوطلبان و سایر وظایف خـود مـقررات قـانونـی انتـخابات را رعـایت ننـمایند ، فرماندار یا بخشدار موظف است با اطلاع و تأیید هیأت نظارت مركز حوزه انتخابیه و با اطلاع وزارت كشور نسبت به تعویض هر یك از معتمدین هیأت اجرائی یا به طور كلی تشكیل مجدد هیأت اجرائی اقدام نماید ، تعویض بعض اعضاء و یـا تغیـیر كـل هیـأت اجرائی حسب مورد طبق مواد (32) و (35) این قانون انجام خواهد شد .

ماده 54 ـ در مواردی كه طبق گزارشها و شكایات و اعتراضات واصله برای شورای نگهبان معلوم گردد كه اعضای هیأتهای نظارت از قوانین و مقررات تخلف نموده اند ، شورای نگهبان موظف است حسب مورد و متناسب با تخلفات انجام شده برخورد قانونی نماید .

ماده 55 ـ هر یك از نامزدها به تنهایی یا چند نامزد مشتركاَ می توانند به طریق زیر برای شعب اخذ رأی یك نفر نماینده به هیأت نظارت حوزه انتخابیه معرفی نمایند :
  • الف ـ حوزه های دارای یك نماینده به ازای هر صندوق یك نماینده .
  • ب ـ حوزه های دارای دو نماینده به ازای هر دو صندوق یك نماینده .
  • ج ـ حوزه های دارای سه نماینده به ازای هر سه صندوق یك نماینده .
  • د ـ حوزه های دارای چهار نماینده به ازای هر چهار صندوق یك نماینده .
  • ه ـ حوزه های دارای پنج نماینده به ازای هر پنج صندوق یك نماینده .
  • و ـ حوزه های دارای شش نماینده به ازای هر شش صندوق یك نماینده .
همچنین متناسب با تعداد نمایندگان هر حوزه انتخابیه به همان تعداد از صندوقها یك نماینده . این نمایندگان می توانند در محل شعب اخذ رأی حضور داشته باشند . چنانچه تخلفی در شعب اخذ رأی صورت گیرد بدون دخالت ، مراتب را به هیأتهای اجرائی و نظارت بخش یا مراكز شهرستان كتباَ اعلام خواهند نمود .
حضور نمایندگان هر یك از كاندیداها تا پایان اخذ رأی و شمارش آرا و تنظیم صورت جلسه بلامانع است . ممانعت از حضور نمایندگان كاندیداها در شعب اخذ رأی ممنوع بوده و جرم محسوب می گردد و متخلف به مجازات مقرر در ماده (83) قانون محكوم خواهد شد .
  • تبصره ـ حضور دیگر افراد به جز مسئولین ( مسئولین و اعضای صندوقهای اخذ رأی ، ناظرین شورای نگهبان ، نمایندگان و بازرسان وزارت كشور ، نمایندگان نامزدها ) در شعب اخذ رأی تحت هر عنوان كه باشد ممنوع است و جرم محسوب می گردد . مأمورین انتظامی و مسئولین در صندوقهای اخذ رأی موظفند از حضور افراد غیر مسئول جلوگیری به عمل آورند . متخلفین به مجازات مقرر در ماده (75) محكوم خواهند شد

فصل ششم ـ تبلیغات 

مـاده 56 ـ فـعالیـت تبـلیغـات انتـخاباتـی نامزدهای نمایندگی هشت روز قبل از روز اخذ رأی ( مرحله اول و دوم ) آغاز و تا بیست و چهار ساعت قبل از اخذ رأی ادامه خواهد داشت .

ماده 57 ـ استفاده از هر گونه پلاكارد ، پوستر ، دیوار نویسی و كاروانهای تبلیغاتی و استفاده از بلندگوهای سیار در خارج از محیط سخنرانی و امثال آن باستثنای عكس برای تراكت و زندگی نامه و جزوه و همچنین سخنرانی و پرسش و پاسخ از طرف نامزدهای انتخاباتی و طرفداران آنان ممنوع می باشد .
متخلفین از این ماده به سه تا سی روز زندان محكوم می گردند .
  • تبصره ـ اعلام نظر شخصیتها در تأیید نامزدها به شرطی مجاز است كه بدون ذكر عنوان و مسئولیت آنها باشد و مدرك كتبی مربوط بـه امـضـای آنـان تسلیم هیأت اجرائی انتخابات شده باشد .
ماده 58 ـ هیچ كس حق ندارد آگهی تبلیغاتی نامزدهای انتخاباتی را كه در محلهای مجاز الصاق گردیـده در زمـان قـانـونی تبـلیغـات پاره و یا معدوم یا مخدوش نماید و عمل مرتكب جرم محسوب می شود .

ماده 59 ـ انجام هر گونه فعالیت تبلیغاتی از تاریخ اعلام رسمی اسامی نامزدها برای نامزدهای نمایندگی مجلس از صدا و سیما و میز خطابه نماز جمعه و یا هر وسیله دیگری كه جنبه رسمی و دولـتی دارد و فـعالـیت كـارمـنـدان در سـاعـات اداری و هـمچـنین استـفاده از وسـایل و سایر امكانات وزارتخانه ها و ادارات ، شركتهای دولتی و مؤسسات وابسته به دولت و شهرداریها وشـركتها و سـازمانـهای وابسته به آنها و نهادها و مـؤسساتی كه از بودجه عمومی ( به هر مقدار ) استفاده می كنند و همچنین در اختیار گذاشتن وسایل و امكانات مزبور ممنوع بوده و مرتكب مجرم شناخته می شود .
  • تبصره 1 ـ مؤسسات و نهادهایی كه دارایی آنان از اموال عمومی است ، همانند بنیاد مستضعفان مشمول این ماده می باشند .
  • تبصره 2 ـ نشریات و مطبوعات متعلق به سازمانها ، وزارتخانه ها ، ادارات ، نهادها و مؤسسات یاد شده در متن این ماده ، حق تبلیغ برای نـامـزدهای انتخـاباتـی را ولـو بـه صورت درج آگهی ندارند .
ماده 60 ـ اعضای هیأتهای اجرائی و نظارت انتخابات حق تبلیغ له یا علیه هیچ یك از داوطلبان انتخاباتی را نخواهند داشت .

ماده 61 ـ الصاق اعلامیه ، عكس ، هرگونه آگهی تبلیغاتی بر روی علائم راهنمایی و رانندگی ، تابلوی بیمارستانها ، تابلوی مدارس و سایر مؤسسات آموزشی و تابلوهای منصوبه در معابر عمومی توسط بخش دولتی و وابسته به دولت و صندوقهای پست ، باجه های تلفن ، پستهای برق و تلفن ، تابلوها و املاك بخش خصوصی ، مگر با رضایت مالكین یا متصرفین ممنوع است و مأمورین انتظامی در صورت مشاهده چنین مواردی متخلفین را جلب و به منظور تعقیب قانونی به مقامات قضائی تحویل می نمایند . فرمانداریها و بخشداریها نیز باید نسبت به امحای چنین اوراقی اقدام نمایند و استنكاف از این وظیفه جرم محسوب می گردد .

ماده 62 ـ هرگونه آگهی و آثار تبلیغاتی باید قبل از شروع اخذ رأی از محل شعبه ثـبت نام و اخذ رأی توسط اعضای شعب امحا گردد .

مـاده 63 ـ ستـادهـای تبـلیغات انتخاباتی تنها در مراكز بخشها ، شهرها و شهرستانـها دایر می گردد در شهرهای بزرگ در هر منطقه شهرداری یك محل به عنوان ستاد انتخاباتی می تواند دایر گردد . در مواردی كه یك منطقه ، چند عنوان از عناوین فوق الذكر را داشته باشد در حكم یك عنوان می باشد .
  • تبصره 1 ـ ستاد تبلیغات انتخابات ، مركزی است كه فعالیتهای تبلیغاتی نامزدها ، مندرج در مواد فصل ششم این قانون در آن ساماندهی و انجام پذیرد .
  • تبصره 2 ـ تشكیل ستاد تبلیغات انتخاباتی بدون اعلام نشانی محل ستاد و نام مسئول آن به فرمانداری یا بخشداری ممنوع است .
ماده 64 ـ مطبوعات و نشریات حق ندارند آگهی یا مطالبی علیه نامزدهای انتخاباتی درج كنند و یا برخلاف واقع مطلبی بنویسند كه دال بر انصراف گروه یا اشخاصی از نامزدهای معین باشد و در هر صورت نامزدها حق دارند پاسخ خود را ظرف هجده ساعت پس از انتشار نشریه مزبور بدهند و آن نشریه مكلف به چاپ فوری آن طبق قانون مطبوعات می باشد . در صورتی كه آن نشریه منتشر نشود مسئول آن باید با هزینه خود پاسخ نامزد را به نشریه مشابه دیگری ارسال دارد و آن نشریه مكلف به درج آن در اولین چاپ خود خواهد بود . انتشار این گونه مطالب در غیر مطبوعات نیز ممنوع است و نامزد معترض حق دارد نظر خود را منتشر نماید .

ماده 65 ـ داوطلبان نمایندگی و طرفداران آنان به هیچ وجه مجاز به تبلیغ علیه داوطلبان دیگر نبوده و تنها می توانند شایستگی های خود یا داوطلب مورد نظرشان را مطرح نمایند و هرگونه هتك حرمت و حیثیت نامزدهای انتخاباتی برای عموم ممنوع بوده و متخلفین طبق مقررات مجازات خواهند شد

فصل هفتم ـ جرائم و تخلفات 

ماده 66 ـ علاوه بر جرائم مندرج در این قانون ارتكاب امور ذیل جرم محسوب می شود :
  • خرید و فروش رأی .
  • رأی گرفتن با شناسنامه كسی كه حضور ندارد .
  • تهدید یا تطمیع در امر انتخابات .
  • رأی دادن با شناسنامه جعلی .
  • رأی دادن با شناسنامه دیگری .
  • رأی دادن بیش از یكبار .
  • توصیه به نوشتن اسم كاندیدای معین در ورقه رأی توسط افراد متفرقه در محل اخذ رأی .
  • اخلال در امر انتخابات .
  • كم و زیاد كردن آرا یا تعرفه ها .
  • تقلب در رأی گیری و شمارش آرا .
  • تقلب و تزویر در اوراق تعرفه یا برگ رأی یا صورت جلسات .
  • توصیه به نوشتن اسم كاندیدای معین در ورقه رأی از طرف اعضای شعبه اخذ رأی و ناظرین و بازرسان .
  • تغییر و تبدیل یا جعل و یا ربودن و یا معدوم نمودن اوراق و اسناد تبلیغاتی از قبیل تعرفه و برگ رأی و صورت جلسات و تلكس و تلفنگرامها و تلگرافها .
  • بازكردن و یا شكستن قفل محل نگهداری و لاك و مهر صندوقهای رأی بدون مجوز قانونی .
  • جابجایی ، دخل و تصرف و یا معدوم نمودن اسناد انتخاباتی بدون مجوز قانونی .
  • ایجاد رعب و وحشت برای رأی دهندگان یا اعضای شعب ثبت نام و اخذ رأی با اسلحه یا بدون اسلحه در امر انتخابات .
  • دخالت در امر انتخابات با سمت مجعول و یا به هر نحو غیر قانونی .
  • انجام یا عدم انجام هرگونه عملی كه باعث مخدوش شدن رأی مردم از ناحیه اعضای شعبه اخذ رأی باشد از قبیل خودداری كردن از ممهور نمودن برگ تعرفه یا شناسنامه یا انتقال صندوق اخذ رأی به غیر از محل آگهی شده .
  • تبصره ـ چنانچه وقوع جرائم مندرج در این ماده موجب گردد كه جریان انتخابات در یك یا چند شعبه ثبت نام و اخذ رأی از مسیر قانونی خود خارج شود و در نتیجه كلی انتخابات مؤثر باشد مـراتب بـه وسیـله وزارت كـشور بـه منظور طرح در شورای نگهبان به هیأت مركزی نظارت اعلام می گردد .
ماده 67 ـ تشكیلات قضائی هر حوزه انتخابیه به منظور پیشگیری از وقوع جرم ، ضمن هماهنگی با ناظرین شورای نگهبان و هـیأت اجـرائی اقـدامـات لازم را در محدوده مقررات معمول میدارد .
  • تبصره ـ از موقع ثبت نام تا پایان انتخابات احضار و بازداشت نامزدهای نمایندگی مجلس شورای اسلامی در رابطه با اتهامات قبل از نامزدی و یا تخلفات انتخاباتی ممنوع است مگر در مواردی كه به نظر رئیس قوه قضائیه عدم بازداشت آنان موجب تضییع حق گردد و یا اخذ تأمین و تضمین لازم ممكن نباشد

فصل هشتم ـ شكایات و نحوه رسیدگی 

ماده 68 ـ هیأتهای اجرائی مراكز حوزه های انتخابیه موظفند از تاریخ تشكیل هیأت اجرائی تا دو روز پس از اعلام نتیجه اخذ رأی انتخابات ، شكایات واصله را بپذیرند و حداكثر ظرف هفت روز از تاریخ دریافت شكایات در جلسه مشترك هیأتهای اجرائی و نظارت حوزه انتخابیه به آنها رسیدگی نمایند .
  • تـبصره 1 ـ كـسانی كـه از نـحوه بـرگزاری انتخابات شكایت داشته باشند ، می توانند ظرف هفت روز از تاریخ اخذ رأی شكایت مستند خود را به دبیرخانه شورای نگهبان نیز تسلیم دارند .
  • تبصره 2 ـ شكایاتی قابل رسیدگی خـواهـند بـود كـه مـشخصات شاكی یا شاكیان شامل نام ، نام خانوادگی ، نام پدر ، شغل ، نشانی كامل ، شماره تلفن ( در صورت داشتن تلفن ) و اصل امضای شاكی را داشته باشد .
  • تبصره 3 ـ در صورتی كه شاكی بدون دلیل و مدرك كسی را متهم نماید و عمل شاكی عنوان افترا داشته باشد قابل تعقیب و پیگیری است .
  • تبصره 4 ـ طرح و بررسی شكایات در مورد افراد محرمانه بوده و افشای آن ممنوع است .
ماده 69 ـ شكایاتی كه در جریان انتخابات به هیأت اجرائی تسلیم می شود مانع ادامه كار انتخابات نمی باشد .

ماده 70 ـ هیأت اجرائی پس از بررسی شكایات و گزارشها چنانچه تشخیص دهد كه امور انتخابات در یك یا چند شعبه از جریان عادی خارج شده و صحیح انجام نگرفته است ، با تأیید هیأت نظارت ، انتخابات یك یا چند شعبه مزبور را در صورتی كه در سرنوشت انتخابات مؤثر نباشد ، باطل اعلام می نماید .
  • تبصره ـ چنانچه ابطال همه و یا قسمتی از آرای یك یا چند صندوق اخذ رأی در تغییر سرنوشت انتخابات مؤثر باشد ، تصمیم با شورای نگهبان است .
ماده 71 ـ كلیه شكایات مربوط به انتخابات ، قبل از ارسال پرونده انتخاباتی به مجلس توسط وزارت كشور به هیأت مركزی نظارت ارسال و پس از آن ، پرونده عیناً به مجلس فرستاده خواهد شد .
  • تبصره ـ شـورای نگهـبان مـوظف اسـت كلیه شكایات مربوط به انتخابات را پس از صدور اعتبار نامه ها به مجلس ارسال دارد .
ماده 72 ـ در صورتی كه رسیدگی به شكایات هر یك از حوزه های انتخابیه منجر به توقف یا ابطال انتخابات گردد ، اعلام آن از رسانه های گروهی از اختیارات شورای نگهبان است .
  • تبصره ـ توقف یا ابطال انتخابات در هر حوزه انتخابیه باید مستند به قانون و همراه با اسناد و مدارك معتبر و با رأی اكثریت مطلق اعضای شورای نگهبان باشد .
ماده 73 ـ صدور اعتبارنامه منتخبین موكول به عدم ابطال انتخابات از طرف شورای نگهبان می بـاشد و شـورای نگهـبان در اسـرع وقـت نـظر خـود را درباره انتخابات اعلام می نماید و وزارت كشور موظف است بلافاصله دستور صدور اعتبارنامه را بدهد .

ماده 74 ـ اعتبارنامه منتخبین به دستور وزارت كشور و با مهر و امضای اعضای هیأت اجرائی و هیأت نظارت در پنج نسخه ( یك نسخه برای شورای نگهبان ) ظرف مدت چهل و هشت ساعت تنظیم و صادر می گردد .
  • تبصره ـ در صورتی كه هریك از اعضای هیأتهای اجـرائـی و نـظارت پـس از اعـلام نـظر شورای نگهبان از امضای اعتبارنامه خودداری كنند ، متخلف از قانون محسوب و تا ده سال از عضویت در هیأتهای اجرائی و نظارت محروم خواهند شد و اعتبارنامه با امضای وزیر كشور و رئیس هیأت مركزی نظارت بر انتخابات كشور معتبر خواهد بود

فصل نهم ـ مجازات  

ماده 75 ـ مجازات مرتكبین جرائم و تخلفات مقرر در بندهای (1) ، (2) ، (3) ، (4) ، (5) ، (6) ، (7) و (8) ماده (66) تا سه ماه حبس یا یك میلیون ( 000/000/1) تا پنج میلیون (000/000/5 ) ریال جـزای نـقـدی و هـشت سـال مـحرومیـت از عـضویت در هیأتـهای اجرائی و نظارت و شعب اخذ رأی می باشد .

مـاده 76 ـ مجازات مرتكبین جرائم و تخلفات مقرر در بندهای (9) ، (10) ، (11) ، (12) ، (13) ، (14) ، (15) و (18) مـاده (66) از شش ماه تا دو سال حبس یا سه میلیون ( 000/000/3 ) تا پانزده میلیون ( 000/000/15 ) ریال جزای نقدی و حسب مورد به انفصال از خدمات دولتی از شش ماه تا دو سال و دوازده سال محرومیت از عضویت در هیأتهای اجرائی و نظارت و شعب اخذ رأی می باشد .

ماده 77 ـ مجازات مرتكبین جرائم مقرر در بند (16) ماده (66) اعم از مباشر و یا معاون و یا تحریك كننده در صورتـی كـه محار به صدق نكند همان مجازات مقرر در ماده (617) قانون مجازات اسلامی می باشد .

ماده 78 ـ مجازات مرتكبین جرائم مقرر در بند (17) ماده (66) علاوه بر مجازات مندرج در ماده (555) قانون مجازات اسلامی ، دوازده سـال محرومیت از عضویت در هیأتهای اجرائی و نظارت و شعب اخذ رأی می باشد .

ماده 79 ـ مجازات تخلف از مقررات مواد (11) ، (24) ، (34) ، (40) ، (53) و (60) و تبصره های مربوط با رعایت مقررات قانون رسیدگی بـه تـخلفـات اداری عـبارت اسـت از كـسر حقوق ، فوق العاده شغل و یا عناوین مشابه ، حداكثر تا یك سوم از یك ماه تا یك سال و یا انفصال موقت از یك ماه تا یك سال .
  • تبصره ـ چنانچه مرتكب از كاركنان دولت نباشد از عضویت در هیأتهای اجرائی ، نـظـارت و شعب اخذ رأی برای مدت هشت سال محروم خواهد شد .
مـاده 80 ـ مـجازات تخـلف از مـقررات مواد (57) و (58) پرداخت پانصد هزار ( 000/500) تا یك میلیون ( 000/000/1 ) ریال جزای نقدی می باشد .

ماده 81 ـ مجازات مرتكبین تخلف مندرج در صدر ماده (59) و تبصره (2) آن حبس از سه تا شش ماه یا جزای نقدی از دومیلیون (000/000/2 ) تا ده میلیون ( 000/000/10 ) ریال می باشد و مجازات مرتكبین جرائم مندرج در قسمت اخیر ماده (59) و تبصره (1) آن همان مجازات مقرر در ماده (598) قانون مجازات اسلامی خواهد بود .

ماده 82 ـ مجازات تخلف از مقررات ماده (61) از یكصد هزار ( 000/100 ) تا دو میلیون (000/000/2 ) ریال جزای نقدی می باشد چنانچه مأمورین انتظامی و سایر مقامات و مسئولین موظف از انجام وظیفه مقرر در ذیل ماده (61) استنكاف نمایند علاوه بر مجازات مقرر فوق به انفصال موقت از یك تا سه ماه محكوم می گردند .

ماده 83 ـ مجازات مرتكبین تخلفات موضوع ماده (64) علاوه بر كیفر مقرر در قانون مطبوعات ، جزای نقدی از یك میلیون (000/000/1 ) تا پنج میلیون ( 000/000/5 ) ریال می باشد . در صورتی كه تخلف ارتكابی متضمن افترا و اهانت باشد مرتكب به مجازات مقرر در قانون مجازات اسلامی محكوم خواهد شد .

ماده 84 ـ مـجازات مـرتكبـین تخلف مقرر در تبصره ماده (63) از پانصد هزار ( 000/500 ) تا دو میلیون ( 000/000/2 ) ریال جزای نقدی می باشد .

ماده 85 ـ مجازات مرتكبین تخلف از موضوع مقرر در صدر ماده (65) جزای نقدی از پنجاه هزار ( 000/50 ) تا یك میلیون ( 000/000/1 ) ریال می باشد .

ماده 86 ـ در كلیه مواردی كه مرتكب هر یك از تخلفات موضوع این قانون از داوطلبان نمایندگی باشند به حداكثر مجازات مقرر محكوم خواهد شد .

ماده 87 ـ در اجرای صحیح اصل نود و نهم (99) قانون اساسی و حفظ بی طرفی كامل ، ناظرین شورای نگهبان موظف اند در طول مدت مسئولیت خود ، بی طرفی كامل را حفظ نمایند و جانبداری ناظرین به هر طریقی از یكی از كاندیداها جرم محسوب می شود .
  • تبصره ـ ناظرین شورای نگهبان در صورتی كه مرتكب هر یك از جرائم مربوط به هیأتهای اجرائی و یا هیأتهای اخذ رأی شوند به مجازات جرائم مقرر در ماده (66) و تبصره ماده (53) برای این هیأتها ، محكوم می گردند .
ماده 88 ـ مجازاتهای این فصل به انواع مذكور در این قانون منحصر نبوده و قاضی در هر مورد می تواند متخلف را به مجازات مذكور در این قانون و یا مجازاتی كه برای این تخلفات در كتاب پنجم قانون مجازات اسلامی ( تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده ) مصوب 2/3/1375 مقرر گردیده محكوم نماید

فصل دهم ـ تمهید مقدمات ، تشكیل و افتتاح مجلس شورای اسلامی 

ماده 89 ـ فرمانداران و بخشداران مركز حوزه انتخابیه موظف اند پس از اعلام ستاد انتخابات كشور مبنی بر صدور اعتبار نامه منتخبین حداكثر ظرف چهل و هشت ساعت نسبت به صدور اعتبارنامه های نمایندگان مجلس شورای اسلامی حوزه انتخابیه اقدام و یك نسخه از آن را به منتخب یا نماینده وی كه كتباً معرفی می شود و برای دریافت آن به فرمانداری یا بخشداری مركز حوزه انتخابیه مراجعه نموده تحویل نمایند .

ماده 90 ـ پـس از آنكـه اعتـبارنامه های دو سوم مجموع نمایندگان مجلس شورای اسلامی واصل شد اداره كل قوانین مجلس شورای اسلامی مراتب را به منظور فراهم نمودن مقدمات افتتاح مجلس شورای اسلامی به استحضار وزیر كشور میرساند .

مـاده 91 ـ وزیر كـشور پس از فراهم نمودن مقدمات افتتاح مجلس از نمایندگان منتخب دعوت می نماید تا در تهران حضور یابند . نمایندگان منتخب موظف اند ظرف پنج روز از تاریخ دعوت وزیر كشور خود را به اداره كل قوانین مجلس شورای اسلامی معرفی نمایند .

ماده 92 ـ وزیر كشور موظف است در جلسه افتتاحیه مجلس شورای اسلامی گزارش انتخابات را به مجلس شورای اسلامی تقدیم نماید .

ماده 93 ـ آئین نامه اجـرائی ایـن قانون را وزارت كشور تهیه و با تصویب هیأت وزیران به اجرا می گذارد .

ماده 94 ـ كسانی كه به موجب قانون سابق انتخابات مجلس شورای اسلامی و قانون تغییر عنوان اعضای شوراهای اسلامی روستایی كه به شهر تبدیل شده اند مصوب 17/5/1378 به جهت سمت و مقام خود ملزم به استعفا بوده و در موعد مقرر استعفا نموده اند می توانند در انتخابات دوره ششم مجلس شورای اسلامی داوطلب شوند ، همچنین كسانی كه علاوه بر افراد فوق الذكر براساس این قانون ملزم به استعفا شده اند در صورتی می توانند در انتخابات دوره ششم مجلس شورای اسلامی داوطلب شوند كه ده روز پس از تصویب و ابلاغ این قانون به رئیس جمهور استعفا بدهند .

این قانون پس از تصویب و ابلاغ به رئیس جمهور لازم الاجرا می گردد .

وزارت كشور موظف است بلافاصـله پس از تصویب این قانون ، مراتب را به اطلاع عموم برساند . قانون فوق مشتمل بر نود و چهار ماده و هفتاد و پنج تبصره در جلسه علنی روز یكشنبه مورخ هفتم آذرماه یكهزار و سیصد و هفتاد و هشت مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 9/9/1378 به تأیید شورای نگهبان رسیده است .